2026 жылғы 15 мамырда ҚР Президентінің жанындағы ҚР Ұлттық ғылым академиясының «Білім және қоғамдық даму ғылымдары» бағыты академиктерінің тыңдалымы өтті. Жиынға бөлімше мүшелері — Академияның толық мүшелері – академиктер мен Академия орталықтарының өкілдері офлайн және онлайн форматта қатысты. Отырысты «Білім және қоғамдық даму ғылымдары» бөлімшесінің төрағасы Билялов Д.Н. жүргізді.

Күн тәртібіндегі басты мәселелердің бірі ретінде Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясы президентінің 2026 жылғы 20 сәуірдегі №14 хаттамасына сәйкес 62-тармағын орындау аясында Академияның толық мүшелері – академиктердің бағдарламаларын алдын ала тыңдауды ұйымдастыру, «Білім және қоғамдық даму ғылымдары» бөлімшесінің қорытынды жұмысы туралы есеп мәселелері талқыланды.

Күн тәртібіне сай алғашқы сөз Академияның толық мүшесі – академик Жакен Қожахметұлы Таймағамбетовке берілді, ол өз 5 жылдық бағдарламасының жұмыс барысымен таныстырды. Таныстырылымында 2025 жыл және 2026 жылдың I тоқсаны аралығында Қазақстан аумағындағы ерте және орта палеолит кезеңіндегі адам қоныстануының ең көне кезеңдерін кешенді зерттеуге бағытталған 2025–2030 жылдарға арналған ғылыми бағдарламаны жүзеге асыру аясында АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Жапония, Ресей және басқа да елдердің жетекші ғылыми орталықтарымен ынтымақтастық орнатқанын, Маңғыстау, Үстірт, Жамбыл, Түркістан, Шығыс Қазақстан және Алматы өңірлерінде бірнеше халықаралық археологиялық және геоархеологиялық экспедициялар ұйымдастырғанын, алынған материалдар халықаралық зертханаларда абсолюттік мерзімдеу және палеоэкологиялық талдаулардан өткізіліп жатқанын, бірқатар магистрлік және PhD диссертацияларға жетекшілік етіп, ғылыми кадрлар даярлауға үлес қосып отырғанын, 19 ғылыми мақала (Scopus, РИНЦ) жариялап, Хирш индексі 8 деңгейіне жеткенін, халықаралық конференциялар мен ғылыми форумдарда баяндамалар жасап, Жапония, Еуропа және ТМД елдерінде дәрістер оқығанын, сондай-ақ ұлттық және халықаралық ғылыми кеңестердің, сараптамалық комиссиялардың және редакциялық алқалардың мүшесі ретінде ғылыми саясат пен тарихи-мәдени мұраны дамыту ісіне белсенді атсалысып келе жатқанын баяндады.

Екінші сөз Академияның толық мүшесі – академик Жансейіт Қансейітұлы Түймебаевқа өз 2026–2031 жылдар аралығындағы бағдарламасының жол картасымен таныстыру үшін берілді. Өз сөзінде бағдарлама аясында 2026 жылы тюркология бойынша онлайн-курс әзірлеу, халықаралық ғылыми-әдістемелік конференциялар өткізу («Аманжолов оқулары»), тюркі-монғол лексикалық параллельдерін салыстырмалы-тарихи және цифрлық талдау бағытында Scopus деңгейіндегі ғылыми мақалалар жариялау, сондай-ақ екі докторантты даярлау жоспарланғанын айтты. 2027–2028 жылдары халықаралық гранттық жобаларды іске асыру, цифрлық корпус пен ИИ-талдау негізіндегі зерттеулерді дамыту, тюркология саласында халықаралық форумдар ұйымдастыру көзделгенін атап өтті. 2029–2030 жылдары ғылыми нәтижелерді цифрландыру, авторлық құқықтарды қорғау, ғылыми-цифрлық база құру, кәсіпкерлік сектормен бірлескен жобаларды дамыту, оқулықтар мен монографиялар шығару, сондай-ақ ашық онлайн дәрістер мен ғылыми-ағартушылық видеоконтенттерді әзірлеу жоспарланған. Жол картасының соңғы кезеңінде ғылыми-оқу цифрлық платформа немесе ғылыми орталық құру, кемінде 10 сараптамалық қорытынды дайындау және тюркология мен алтаистика бойынша жүйелі ғылыми мектеп қалыптастыру қарастырылған. Жол картасы академиктің ғылыми-зерттеу қызметін жүйелі түрде жүзеге асыруға, халықаралық ғылыми кеңістікке интеграциялануға және Қазақстандағы тюркология ғылымының дамуына бағытталған стратегиялық құжат болып табылатынын көрсетті.

Соңғы сөз Академияның толық мүшесі – академик Дархан Нұрланұлы Биляловқа берілді. Баяндамасы аясында академик өз 5 жылдық бағдарламасының жұмыс барысымен таныстырды. Өз зерттеу бағыты бойынша бірқатар жетістіктерге жеткенін көрсетіп, жоғары білім сапасын қамтамасыз ету, цифрлық трансформация үдерістерін енгізу, ғылыми-зерттеу университеттерінің бәсекеге қабілеттілігін арттырумен қатар, инклюзивті білім беруді дамыту, ерекше білім беру қажеттіліктері бар білім алушылар үшін қолжетімді әрі тең мүмкіндіктер қалыптастыру мәселелеріне ерекше назар аударғанын, осы бағытта Scopus және Web of Science дерекқорларына кіретін Q1–Q2 деңгейіндегі жоғары рейтингті ғылыми журналдарда мақалалары жарияланғанын айтты. Халықаралық деңгейдегі конференциялар, форумдар мен симпозиумдарға тұрақты түрде қатысып, ғылыми баяндамалар жасағанын көрсетті.

Күн тәртібінің екінші мәселесіне сай, «Білім және қоғамдық даму ғылымдары» бөлімшесінің қорытынды жұмысы туралы есеп беріп, өзі төрағалық еткен уақытта әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми-кеңесші, сараптамалық және үйлестіруші қызметті жүйелі түрде жүзеге асырып, 10 отырыс өткізіп, ғылым дамуының басым бағыттарын айқындау, форсайттық зерттеулерді ұйымдастыру, ұлттық форум бастамасын қолдау, ғылыми кадрларды даярлау сапасын арттыру, жарияланым белсенділігін күшейту және қазақстандық журналдарды халықаралық базаларға енгізу бойынша нақты шешімдер қабылданғанын өз есебінде көрсетті.

Сөз соңында, күн тәртібінің «Әртүрлі мәселелер» бөліміне сәйкес, «Білім және қоғамдық даму ғылымдары» бөлімшесінің алдағы кезеңдегі жұмысын жүйелі әрі сабақтастықта жалғастыру мақсатында төрағалық қызметке Түймебаев Жансейіт Қансейітұлының кандидатурасы ұсынылып, бұл ұсыныс қатысушылар тарапынан бір ауыздан қолдау тапты. Хаттамалық шешімге сәйкес жаңа төраға сайланып, оның басшылығымен бөлімшенің әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар саласындағы ғылыми-кеңесші, сараптамалық және үйлестіруші қызметі одан әрі нығая түсетіні атап өтілді. Жиын қорытындысында бөлімше жұмысының алдағы уақытта да ғылым дамуының басым бағыттарын айқындауға, ғылыми кадрлар әлеуетін арттыруға, халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге және қоғамдық маңызы бар ғылыми бастамаларды іске асыруға бағыттала беретіндігі айтылып, жаңа төрағаның жұмысына сәттілік пен табыс тіленді.

Жаңалықтар

БІЛІМ ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ДАМУ ҒЫЛЫМДАРЫ БАҒЫТЫ АКАДЕМИКТЕРІНІҢ ТЫҢДАЛЫМЫ ӨТТІ